SONBAHARDA UZAKDOĞU SİNEMASI RÜZGARLARI ESECEK Bu yıl dördüncüsü gerçekleştirilecek olan Uluslararası Uzakdoğu Film Festivali başlıyor... Her yıl daha iyi ve daha zengin bir programla sinemaseverlerin karşısına çıkmayı amaçlayan Festival, bütün zorluklara rağmen nitelikli bir programla 23 Kasım'da Ankara'da start alıyor. Festival, bu yıl Ankara ve İstanbul dışında Eskişehir ve İzmirli sinemaseverlerle de buluşacak ve 30 Aralık'ta son bulacak. Uluslararası Uzakdoğu Film Festivali programında Retrospektifler, Ülke Sineması, Sinema Sinema, Hareketin Dansı ve Çizginin Büyüsü başlıkları altında 13 ülkenin 50'den fazla filmi yer alıyor. Retrospektifler bölümünde, Aşk Zamanı (In The Mood For Love) filmiyle kısa süre önce sinemalarımızı da ziyaret eden, sıradışı anlatımıyla tanınan Hong Kong'un usta yönetmeni Wong Kar Wai, sinemaseverleri üç önemli filmiyle selamlıyor: Chungking Ekspres (Chungking Express), Düşkün Melekler (Fallen Angels), Zamanın Külleri (Ashes of Time). Chungking Ekpres, yönetmenin batıda dikkat çekmesini sağlayan filmlerinden. İnsan hayatında ciddi bir yer tutmasına karşın sinema perdesine aynı sıklıkta yansımayan bir temel üstüne gelişen, cinsler arası ilişkide dile getirilemeyen ve mahrum kalınanları anlatan bir film. Beş ana karakterin yaşadıkları olaylarla iç içe geçen öykülerini anlatan ve saplantılar, zayıflıklar, bağımlılıklar ve aşırılıklarla çığrından çıkmış bir dünyanın portresini çizen Düşkün Melekler ile Hong Kong sinemasının en yüksek bütçeli filmlerinden, Wong Kar Wai usulü bir samuray filmi olan Zamanın Külleri yönetmenin festivalde izleyeceğimiz diğer filmleri. Retrospektiflerin diğer konuğu ise Japon sinemasının ustalarından, her sene programda yer alan ünlü yönetmen Akira Kurosowa. Kurosowa bu yıl festivalde dört filmiyle yer alıyor. II. Dünya Savaşı'ndan sonra uluslararası bir festivalde gösterilen ilk Japon kurgusal filmi, 1951 Venedik Film Festivali Altın Aslan ödüllü, sinemanın başyapıtlarından Rashomon, insan hayatı üzerine ciddi bir deneme niteliğinde olan Yaşamak (To Live), Hollywood westernlerinin iğneleyici bir eleştirisi olan eğlenceli bir şiddet parodisi Yojimbo ve Kurosowa'nın ölmeden önce çektiği son filmi, usta-öğrenci ilişkisini anlatan Not Yet (Henüz Değil, 1993) festivalde izleyicisiyle buluşacak. Retrospektifler bölümünün son yönetmeni ise 2001 Venedik Film Festivali'nde Monsoon Wedding filmiyle Altın Aslan ödülünü alan Mira Nair. Yönetmen festivale üç filmiyle konuk oluyor: Selam Bombay (Salaam Bombay), Perez Ailesi (Perez Family) ve Kama Sutra. Mira Nair'in ilk uzun metrajlı filmi olan, 1988 Cannes Film Festivali Altın Kamera ödülü sahibi Selam Bombay'da yönetmenin aldığı sosyoloji eğitiminin etkisi kolayca sezilebilir. Bu film, Bombay sokaklarındaki talihsiz çocukların yaşamını başarılı bir şekilde sergileyen bir dram. Yönetmenin festivalde yer alan diğer filmi Kama Sutra (1995). Hindistan doğumlu bağımsız yönetmen bu filmiyle köklerine dönüyor, ülkesinin geleneksel kültürünü yeniden kucaklıyor. Kama Sutra, 16.yy Hindistan'ında Maya ve Tara'nın öyküsü aracılığıyla efsaneleri yaşama taşıyor. Festivalde, Ülke Sineması'nın bu yılki konukları Japonya ve Hindistan. Japon sinemasının usta yönetmenlerinden Yasujiro Ozu iki filmiyle yer alıyor. Ozu, bu filmlerinde aile yaşamını ve kişisel ilişkileri inceliyor. Ekinoks Çiçeği (Ekinoks Flower, 1958) Ozu'nun ilk renkli filmi. Ozu filmde, büyüklerin inanç ve değerlerine saygıyla gençlik isyanının yarattığı gerilime yönelik asırlık tartışmayı yeniden açıyor. Ozu'nun en sevdiği temanın en hafif versiyonu olan, Geç Sonbahar (Late Autumn, 1960) adlı filmdeyse, dul bir kadın ve onun yeniden evlenmesine karşı çıkan kızı ele alınıyor. Takeshi Kitano, ülkesi Japonya'da komedyen kimliğinin dışına çıkmakta güçlük çeken, ülke dışında ise karanlık dünyalar çizen, hem suskun hem hareketli kendine özgü filmlerin yönetmeni ve oyuncusu. Kitano festivalde Bir Deniz Manzarası (A Scene at the Sea) filmiyle yer alıyor. Orta kuşak Japon yönetmenlerden Kei Kumai ise festivale Ogin'in Aşkı ve Kaderi (Her Love and Faith of Ogin) ve Aşılacak Bir Okyanus (An Ocean to Cross) adlı filmleriyle konuk oluyor. Ogin'in Aşkı ve Kaderi filminde, 16.yy Japonya'sında 'shogun'ların dünyası ve Japon ve Hıristiyan geleneklerinin karşılaştığı noktada güzel Ogin'in yaşadıkları ele alınıyor. Festivalde Ülke Sineması bölümünün diğer konuğu ise dev boyutlara ulaşan sinema endüstrisi ile Hindistan. Bu bölümde Mani Rathnam'dan Mouna Ragam (The Silent Symphony) ve Nayakaon; Shaji N. Karun'dan Piravi (The Birth), Shyam Benegal'den Sanar (Conflict) ve T. Hariharn'dan Ennu Swantham Jankikutty'yi (Sincerely Yours Jankikutty) izleme fırsatı bulacağız. Shaji N. Karun'un The Birth'ü (Piravi,1988) Hindistan'ın uluslararası festivallerden çok ödül almış filmlerinden biri. Film, Edinburgh ve Cannes Film Festivali'nde ödüller kazanmış. Piravi, 1978'deki sıkıyönetim sırasında gerçekleşen Rajan olayı üzerine kurulu bir film. Diğer Hintli yönetmen Mani Rathnam'ın Mouna Rogan filminde, aile baskısıyla gerçekleşen bir evliliğin öyküsünü izleyeceğiz. Bu masum aşk öyküsü, yönetmenin öykü anlatmaktaki ustalığının da bir göstergesi. Sinema Sinema bölümünde yine festivalin ağır topları ödüllü filmleriyle boy gösteriyorlar. İten Eller (Pushing Hands), Tayvanlı yönetmen Ang Lee'nin Tayvan Enformasyon Ofisi'nin Ulusal Senaryo Yarışması ödülünü ve 1991 Asya Pasifik Film Festivali en iyi film ödülünü kazanan ilk konulu uzun filmi. Festivalin de kaçırılmaması gereken fimlerden. 20.yy'ın son döneminde değişen Çinli baba rolünü araştıran 'Baba Daha İyi Bilir' üçlemesinin ilk filmi. Lee'nin ayrıntılara gösterdiği özen, her zamanki gibi olağanüstü . Koreli yönetmen Youn-Hyun Chang'ın Tell Me Something adlı filminde şehrin her tarafında ortaya çıkmaya başlayan cinayetler ve bunları araştıran dedektifin hikayesi anlatılıyor. Sinema Sinema'nın bir diğer yönetmeni ise Avustralyalı Peter Jackson. Yönetmen acımasız ama çok güldüren bir kukla parodisi ve aynı zamanda bir kült film olan Karşınızda Feebellar (Meet the Feebles) ile festivale katılıyor. Yeni Zelanda'dan Scott Reynolds Çirkin (Ugly), Çin'den Tsui Hark etkileyici özel efektleriyle dikkat çeken fantastik filmi Zu:Warriors from the Magic Mountain, Teng Wenji 1990 Montreal Film Festivali'nde en iyi yönetmen ödülünü aldığı filmi Sarı Nehrin Türküsü (The Ballad of Yellow River); Jianqi Huo, Postmen in the Mountains; Filipinler'den Marilou Díaz-Abaya, İspanyol emperyalizmine karşı Jose Rizal'in verdiği mücadeleyi anlatan, uluslararası ödüllere sahip, ülkesinin en yüksek bütçeli filmi Jose Rizal; Vietnam'dan Tran Ann Hung 1995 Venedik Film Festivali Altın Aslan ve Uluslarası Eleştirmenler ödülünü, Flanders Film Festivali'nde de büyük ödülü kucaklayan, seyirci ve eleştirmenlerin duyguları üzerinde derin etkiler yaratan Bisikletçi (Cyclo) ve Malezya'dan Ole Hajisari, Jogho ile Sinema Sinema bölümüne konuk oluyorlar. Bu yıl festivalin Hareketin Dansı bölümünde son yıllarda Batı sinemasını da etkisi altına alan Uzakdoğu Aksiyon sinemasının seçkin örnekleri yer buluyor. Ringo Lam'in Quentin Tarantino'nun Rezervuar Köpekleri'ne esin kaynağı olan, 1988 Hong Kong Film ödülü sahibi City on Fire da festivalin kaçırılmaması gereken filmlerinden. Aksiyon filmlerine duygu katan, iyi kötü çelişkisini ana tema olarak kullanan Hong Kong'lu aksiyon ustası John Woo ülkesinde çektiği Daha İyi Bir Yarın 1-2 (A Better Tomorrow 1-2) ile festivalin en renkli simalarından. Diğer bir film ise Hong Kong'lu yönetmen Vincent Kuk Tak-Chiu'nun yönettiği Yasak Şehir Polisi (Forbidden City Cop). Filmde Çin'de imparatorun dört özel ajanından biri olan Fat'in öyküsü anlatılıyor. Billy Tang'in 1994 yapımı Red to Kill adlı filmi ise, midesi zayıf olanlara uygun olmayan bir şiddet klasiği, kırmızı görünce iyice öfkelenen bir psikopatın öyküsü anlatılıyor. Festivalin beğeniyle izlenen Çizginin Büyüsü bölümünde de yine animasyon sinemasının seçkin örneklerini görebilirsiniz. Festival salonlarında görüşmek dileğiyle, iyi seyirler... Festival Salonları ve Tarihleri: 23 Kasım-2 Aralık Ankara: Kavaklıdere Sineması, Türk Amerikan Kültür Derneği, Uğur Mumcu Araştırmacı Gazetecilik Vakfı Sinema Salonları 3-7 Aralık Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yunus Emre Kampüsü Anadolu Sinema Salonu 9-16 Aralık İstanbul: Atatürk Kültür Merkezi, Bilgi Üniversitesi, Alman Kültür Merkezi, Fransız Kültür Merkezi Sinema Salonları 23-30 Aralık İzmir: Büyükşehir Belediyesi Sinema Salonu Ayrıntılı program ve seans bilgisine uzakdogufilmw@tr.net adresinden ulaşabilirsiniz. Enis Köstepen