 |
 |
|
Geçmiş ve Geleceğin Buluştuğu Yer: Sinema
Son dönemlerde vizyonumuza uğrayan ve hem anlatım biçimi hem de metin boyutunda sinema yazarlarını etkileyen çoğu
filmi, bir şekilde 'zaman' olgusu ile bağlantılamak mümkün. Çizgisel zaman kurgusunu seyirciyi ana karakter ile
özdeşleştirmek için terse çeviren Akıl Defteri'nden, geçtiğimiz yüzyılın çeşit çeşit estetik ve kültürel öğelerini
tek bir gerçeklikte buluşturan Moulin Rouge'a, zaman algısını ana karakterin öznel bakış açısının süzgecinden
geçirerek bulanıklaştıran Mulholland Çıkmazı'ndan, zamanın akışını görsel ve işitsel tekrarlar ile görünür kılan
Aşk Zamanı'na kadar, son zamanlarda sinema dünyasında iz bırakmış bir çok film zaman olgusunu anlatımın ve içeriğin
merkezine yerleştiriyor. Tüm bunlar, sinemanın artık şimdiki zamanda geçen öyküler anlatmaktan sıkıldığına,
geçmiş ve geleceği aynı gerçeklik düzeyinde buluşturan öykülere yönelmeye başladığına işaret ediyor.
Bu ayki vizyona damgasını vuracak olan Spielberg'in Azınlık Raporu da, tam da bu bağlam içerisinde değerlendirilmesi
gereken bir film. Azınlık Raporu başlı başına anlatım biçimiyle 'sinemada zaman' konusunda farklı okumalara açık. Bir kere,
gelecekte geçiyor olmasına rağmen filmin tüm anlatımsal öğeleri ve temsil biçimleri geçmişe dayanıyor. Filmin
birçok sahnesi, eski kara filmleri ya da gangster filmlerini çağrıştırıyor. Düzmeceyi düzenleyen kişinin kim
olduğu sorusunun gümdeme geldiği ilk sahneden hemen sonra, Spielberg hiçbir şaşırtmacaya gerek duymadan cevabı
filmin kurgusu aracılığıyla bir sonraki karede katili göstererek veriyor. Ya da filmin ana karakterinin karısının
olay örgüsünün içine dahil olduğu ilk sahneden hemen sonra, onun eline bir tabanca veriyor ve hiç zaman kaybetmeden
kara film anlatısına devam ediyor. Yönetmen, filmini günümüz gerilim sinemasında seyirciyi şaşırtmak adına
kullanılan numaralardan ayıklıyor. Dolayısıyla, zamansal olarak gelecekte geçen fakat anlatım biçimi ve görsel
kodlama açısından tamamen geçmişe yaslanan bir filme imza atıyor ve gelecek ile geçmişi aynı düzlemde buluşturuyor.
Bu bağlamda Azınlık Raporu'nu hiç çekinmeden Blade Runner, Brazil ve Dark City gibi, zamansal kolaj taktiğini
kullanan filmlerin yanına koyabiliriz.
Azınlık Raporu, metinsel anlamda da zaman olgusu üzerine bir film. Filmin ana izleği, geleceğin mutlak olmayan,
değiştirilebilir bir gerçeklik olduğu argümanı üzerine kurulu. Bu argümanı, tamamen olay örgüsü üzerine kurulu bir
senaryo ile desteklemek gerçekten çok zor. Fakat Spielberg ve senaryo yazarları çok yerinde anlatımsal tercihlerle
filmin temasını seyircinin gözünde görünür kılmayı başarıyorlar. Artık sinema gerçekliği, sadece şimdiki zamandan
bahsetmiyor, geleceği ve geçmişi de kapsayan çok zamanlı bir boyut işlevi görüyor. Zaman olgusu üzerine giden
filmlerin artacağını söylemek bir kehanet olmasa gerek...
Fırat Yücel
Gelecek sayıda Altyazı'da:
Pedro Almodovar ve son filmi Talk to Her
Clint Eastwood ve son filmi Blood Work
Yeni Başlayanlar için İtalyanca ve Dogma '95
Road to Perdition, Divine Intervention, Trouble Everyday
Altın Portakal, Gezici Festival, Toronto Film Festivali değerlendirmeleri
Monty Python, South Park, Sinema Burlesque
Osman Sembene
Altyazı Aylık Sinema Dergisi'nin Ekim 2002 sayısının Altyazı'dan bölümünden alınmıştır.
|
|
|
|
