 |
 |
|
"Görüntünün Evrensel Doğası"
Yeni bir yıla girerken, bir yıl öncesine bir göz atmak geldi içimden. Şu an Altyazı'nın ekonomik nedenlerden dolayı iki aylık çıkmak zorunda kalan tek sayısı olan Ocak-Şubat sayısı duruyor elimin altında. Geçen yıl Ocak ayında dergiyi çıkaramamış, yeni yıla Altyazı ile birlikte girememiştik. 2003 yılına ise daha umutlu giriyoruz. Geçen yıl yine bu köşede yazmış olduğum 'Bağımsız Olmak' adlı yazımda, sinemada anlatımın önemine değinmiş, bir filmin bağımsız olup olmadığını esasen anlatımın belirlediği görüşünü ortaya atmıştım. !F Bağımsız Film Festivali 'bağımsız' kavramının açılımlarını tartışmaya açmıştı; bu tartışmadan yola çıkarak ben de sinemada anlatımın önemine değinmiş, bir filmin bağımsız olup olmadığına karar verirken anlatımın ön plana alınması gerektiğini ileri sürmüştüm. Aradan geçen bir yıllık süreçte bu görüşümü olumsuzlayacak herhangi bir örnek ile karşılaşmış değilim. Sinemayı bir dil olarak kabul edersek, bu dilin asıl malzemesi görüntüdür. Bu mantık ile yola çıktığımızda, bir filmi diğerinden ayırt eden asıl özelliğin, görüntülerin birbirine nasıl eklemlendiği olduğunu görürüz. Bu bağlam içerisinde, birbirinden çok uzak görünen filmleri ilişkilendirmek mümkün olabilir. Mesela bu yıl !f İstanbul'da gösterilecek olan Cronenberg'in son filmi Spider (Örümcek) ve Nuri Bilge Ceylan'ın son filmi Uzak, çok uzak çoğrafyaların ürünü olmaları, farklı konuları ele almaları ve anlatım biçimi olarak dahi farklı özellikler taşımalarına rağmen çok öz bir noktada birleşiyorlar: Her iki film de birer saf sinema örneği, her iki film de minimum diyalog kullanarak, görüntüler aracılığı ile cümle kuruyor. Hatta bu iki filmi metinsel bazda da birbirine bağlayabiliriz: Uzak, kültürel şizofreni üzerine -kültürel ve sosyal olguların insan bilincini parçalaması, ikiye bölmesi-, aynı mekânda buluşan farklı algılayış biçimlerinin iki insan üzerinde yaratmış olduğu etkiler üzerine yoğunlaşırken, Spider, şizofreninin kültürden bağımsız etkilerine, varoluşsal ve bilişsel tahribatlarına, öznel hafızada açtığı yaralara odaklanıyor. Bu açıdan bakarsak, Spider ve Uzak, birbirinin metaforu olarak bile değerlendirilebilir. Spider, Uzak'ın alt-metni; Uzak, Spider'ın alt-metni olarak okunabilir. Sinema, zaman ve mekân ötesi, coğrafyalar ötesi simgesel bir düzlem olma özelliğine sahiptir. Bu da hammaddesinin, görüntü gibi evrensel bir algı nesnesi olmasından kaynaklanıyor.
'Görüntü' günümüzde farklı tezahürler kazanmaya başladı. Görüntünün doğası yavaş yavaş değişiyor. Dijital görüntünün ve anime görüntünün son dönem filmlerde birer anlatım aracı olarak kullanıldığını görüyoruz. Bu yılki !f İstanbul Festivali'nin en güzel tarafı bu belki de: görüntünün geçirmekte olduğu dönüşümün altını çizmesi. Günümüzde birçok festival, dijital olarak üretilmiş yapımlara özel bir bölüm ayırıyor. !f İstanbul ise 'Dijital Dürbün' isimli bölümü ile bu geleneği Türkiye'ye taşıyan ilk festival olma özelliğini taşıyor. !f'in zengin programında öne çıkan filmler hakkındaki içeriğimizi ve festivalin en hit filmlerinden bir olan Ken Park'ın yönetmenlerinden Larry Clark ile yaptığımız röportajı, altı sayfalık !f İstanbul dosyamızda bulabilirsiniz.
Görüntünün kelimeler üzerindeki izdüşümüne tanık olabileceğiniz bir ortam ise, sürekli önemini vurguladığım 'Cin Aynası' köşesi. 'Cin Aynası'nın bu ayki konuğu Tayfun Pirselimoğlu, okuyanları sinema ve edebiyatın buluştuğu düşsel bir yolculuğa çıkaran bir öykü yazdı Altyazı için.
Bu editör yazısını bitirirken, trafik kazasında yitirdiğimiz Nuri Bilge Ceylan filmleri ile özdeşleşmiş Mehmet Emin Toprak'ın ailesine ve Türk sinemasına başsağlığı diliyoruz.
Ayrıca bu ayki İzliyorum'un konuğu Lale Müldür, arkadaşlarımızla söyleşi gerçekleştirdikten bir gün sonra beyin kanaması geçirdi. Halen hastanede yatan Müldür'ün tez zamanda tekrar sağlığına kavuşmasını ümit ediyoruz.
Fırat Yücel
Altyazı Aylık Sinema Dergisi'nin Ocak 2003 sayısının Altyazı'dan bölümünden alınmıştır.
|
|
|
|
